P-Magazine valt aan, Rode Kruis zet recht

In P-Magazine nummer 51 van 2011 verscheen een artikel van Saskia Van Nieuwenhove en Kristof Dalle over Music For Life en de acties van Rode Kruis-Vlaanderen tegen diarree. De titel luidt: ‘Het Rode Kruis spoelt uw centen door’. Het artikel bevat fouten en leugens. Hieronder ontkrachten we de gemaakte beweringen:

• Diarree doodt wel kinderen
• Onze toiletten werken wel
• Menselijke uitwerpselen zijn wel bron van ziekten
• Gegijzeld geld

Diarree doodt wel kinderen

Saskia Van Nieuwenhove schrijft ‘diarree is een randprobleem in Nepal, het bestaat alleen bij de toeristen’. Axel Vande Veegaete, manager internationale stafdiensten van Rode Kruis-Vlaanderen, legt uit wat er fout is aan die bewering: “De journaliste hecht meer geloof aan de uitspraken van 1 arts dan aan cijfers van de Wereldgezondheidsorganisatie (WGO). Volgens deze ene arts sterven er veel meer kinderen in het verkeer dan aan diarree, terwijl officieel gepubliceerde cijfers aantonen dat er in Nepal 9 keer meer diarreedoden zijn dan verkeersdoden.”

De schrijfster van het artikel stelt: ‘bij de 20 projecten die we bezochten, troffen we niet één zieke aan’. Wat ze er niet bij vermeldt, is dat ze tijdens het droog seizoen in Nepal heeft rondgetrokken.

Axel: “Iedereen die zich een beetje in de materie verdiept, weet dat de pieken van diarree voornamelijk in het regenseizoen voorkomen. In 2009 vielen er in Nepal tijdens het regenseizoen nog meer dan 200 doden ten gevolge van cholera (een acute diarree-infectie) en moesten duizenden mensen behandeld worden. Spijtig genoeg sterven jaarlijks duizenden Nepalezen (en vooral kinderen) wel aan diarree. De meeste toeristen hebben er enkel een paar dagen last van.”

Onze toiletten werken wel

Daarna beschrijft de journaliste hoe ze door het Rode Kruis wordt meegenomen naar projecten in het Lalitpurdistrict: ‘Omdat we ze zelf niet vinden vragen we het Rode Kruis om de meest succesvolle projecten aan te duiden. Ze tronen ons mee naar het Lalitput district.’

In realiteit had de journaliste maar 1 dag tijd om de Rode Kruisprojecten te bezoeken. Het bezoek moest bovendien meteen kunnen plaatsvinden. Ze contacteerde Dries Goeminne, afgevaardigde van Rode Kruis-Vlaanderen. Hij regelde een bezoek aan een project op anderhalf uur rijden van Kathmandu (en geen 5 uur, zoals het artikel onterecht vermeldt). Hij kon zich op zo’n korte tijd niet vrijmaken om haar te vergezellen.

Toen hij achteraf het artikel las, besloot hij om met dezelfde mensen te praten die de journaliste interviewde. Samengevat: er klopt niets van wat ze schrijft.

Droge put toiletten

Dries Goeminne: “Eerst bezocht ik het kleine schooltje met 48 leerlingen dat de journaliste beschrijft in haar artikel. Daar bouwde het Rode Kruis 1 jaar en 4 maanden geleden (en niet 4 maanden geleden, zoals het artikel onterecht vermeldt) een toilettenblok. Dat kostte 2000 euro. Het Rode Kruis betaalde 1400 euro, de gemeenschap betaalde de rest zelf. Zo werken we altijd: we betrekken de lokale gemeenschap, de lokale overheid en de school bij het project. Als ze een deel van de financiering op zich nemen, betekent dat toch dat ze vragende partij zijn.”

In het artikel wordt geïnsinueerd dat het Rode Kruis toiletten installeert die nooit gebruikt kunnen worden en dat het geïnvesteerde geld bijgevolg verloren zou zijn. “Dat is fout”, weerlegt Axel Vande Veegaete. “Het Rode Kruis bouwde ‘droge put toiletten’. Deze toiletten werken anders dan de ‘flush toiletten’ die we in Vlaanderen kennen. Voor een droge put toilet heb je geen water nodig om door te spoelen. Je kan ze dus ook gebruiken als er geen stromend water in de buurt is.”

Stromend water is wel zinvol om toiletten te reinigen. Daarom bouwde het Rode Kruis op 8 minuten stappen van het schooltje een reservoir van 800 liter water. Het dorpsbestuur heeft in december 2010 ook een dompelpomp gefinancierd en geïnstalleerd. Via die pomp wordt water naar een kleinere, plastieken watertank gepompt. Die pomp werd - zoals afgesproken - door de school gefinancierd. De watertank ligt op 8 minuten wandelafstand van de school. Uiteraard kan enkel worden gepompt als er elektriciteit is, maar de tank wordt elke dag gevuld. Het water uit de tank wordt door omwonenden en de school gebruikt.

Dries: “Tijdens mijn bezoek aan het schooltje merkte ik op dat de toiletten inderdaad properder hadden kunnen zijn. Maar dat wijst er ook op dat de toiletten wel degelijk gebruikt worden. Het toont aan dat er meer water nodig is om de toiletten schoon te maken. Dat heeft de gemeenschap ook duidelijk begrepen, want de nodige investeringen waren al voorzien voor de komende maanden.”

Samenwerking met overheid en school

Het District Water and Sanitation Office (een overheidsorgaan) heeft onlangs beslist om de pomp te ‘upgraden’. De plastieken watertank zal in maart vervangen worden door een groot stenen reservoir. Er wordt ook een tweede pomp geïnstalleerd die het water tot in de tank aan de school zal voeren. “Maar tot het zover is, kan de school water halen op 8 minuten wandelafstand”, vertelt Dries Goeminne.

Dries: “De ‘hoop puin en afval die ligt waar een hygiënische Franse wc zou moeten zitten’ heb ik niet gevonden. Er zijn toiletten. En er liggen inderdaad steenbrokken van een lokale rots tussen het gebouwtje en de toiletten. Maar die zijn erg nuttig in het regenseizoen, wanneer het pad tussen de gebouwen te drassig wordt. Afval lag er niet.”

Ook Bishnu, projectmedewerker van het Nepalese Rode Kruis, werd fout geciteerd: “De overheid heeft de waterpomp geïnstalleerd, dat gebeurde niet door een andere ngo. Zo was het altijd gepland”, legt Bishnu uit.

“Het water dat de school gebruikt, zit in een reservoir en komt dus niet uit een rivier. De ‘aannemer’ komt niet uit een ander district, de pomp is namelijk door het dorpsbestuur zelf gebouwd. En dat het Rode Kruis niet betaalt voor waterpompen, heb ik niet gezegd. Ik heb de journaliste uitgelegd dat er tijdens het project duidelijke afspraken gemaakt werden over wie wat zou doen en financieren.”

En Bishnu vroeg helemaal geen tweede kans om een ander project te gaan bezoeken zoals in het artikel vermeld wordt: het terreinbezoek was gepland op 2 locaties.

Tweede school

Dries Goeminne: “Ik bezocht ook de tweede school uit het artikel. Deze school telt 480 leerlingen. Ook hier kloppen heel wat beweringen niet. De school en de toiletten beschikken wel degelijk over voldoende water. Zowel de directeur, de projectmedewerker van het Nepalese Rode Kruis als de voorzitter van het lokale drinkwatercomité bevestigden me dat dit ook het geval was tijdens het bezoek van de journaliste.”

Hier zijn andere toiletten gebouwd: een soort gemeenschappelijke urinoirs en één gesloten toilet. Er is een afzonderlijke toilet voor jongens en meisjes. Dries: “In het gesloten toilet is een kraantje dat verbonden is met het waterreservoir op het dak van het toilet. Dat reservoir wordt dagelijks gevuld vanuit het grote reservoir verderop.”

“In elk toilet stond een gevulde emmer met helder water (en niet met brak water, zoals het artikel onterecht vermeldt). Aan de ingang van de school staat een waterpunt en binnen de schoolmuren nog één. Triple-R, een organisatie die gespecialiseerd is in het aanleggen van complexe waterwerken, bouwde de installatie 6 maanden geleden. Het grote reservoir wordt dagelijks gevuld met water van een bron 18.361 meter verderop. Een ‘water-caretaker’ is belast met het open- en toedraaien van de hoofdkraan, zodat de school en het dorp (108 huishoudens) gelijke toegang hebben tot het water”, vertelt Dries Goeminne.

In tegenstelling tot wat Saskia Van Nieuwenhove beweert, wordt het grote reservoir via een ‘gravity system’ gevoed en duurt het 5 uur per dag om helemaal te vullen. Het water voor het toilet komt van het kleine reservoir op het dak. Dat wordt twee maal per dag gevuld wanneer de ‘water-caretaker’ de sluizen openzet. Geen enkel reservoir moet dus ‘telkens weer met rivierwater worden gevuld’. De bewoners wachten ook niet op de ’17 km lange waterleiding die een Finse ngo ons heeft beloofd’. Die waterleiding is er al en is gebouwd door Triple R. Die organisatie heeft geen Finse oorsprong, maar wordt gefinancierd via de Asian Development Bank.

Samengevat: De stelling dat het Rode Kruis ‘overal wc-potten neerpoot die kilometers ver van de dichtstbijzijnde waterleiding verwijderd zijn en waar geen garanties zijn dat er ooit water zal aangesloten worden’ is dus fout. Het is gebaseerd op een bezoek aan twee scholen waar werkende toiletten en stromend water aanwezig waren: in het kleine schooltje is water op 8 minuten wandelafstand en in de grote school is water aanwezig.

Tot slot: het Nepalese Rode Kruis bouwt geen toeristentoiletten

De bijhorende foto van het ‘public toilet’ werd in Nepal op gelach onthaald. Toen Dries de foto aan Nepalezen toonde, werd hij uitgelachen: “Mensen zeiden dat het Nepalese Rode Kruis nooit een ‘flush toilet’ zou installeren in ruraal gebied. Nepalezen gebruiken die toiletten niet – ze vinden het extreem vies om er op te moeten gaan zitten. Het feit dat ‘public toilet’ er in het Engels op staat, wijst erop dat het voor toeristen bestemd is en dus waarschijnlijk ergens staat waar veel toeristen komen. De foto is dus zeker niet genomen op een van onze projecten.”

Menselijke uitwerpselen zijn wel een bron van ziekten

In het artikel wordt beweerd dat sensibilisatiecampagnes die mensen aansporen om niet meer in het openbaar hun gevoeg te doen, maar latrines te gebruiken, contraproductief zijn. De journaliste schrijft dat ‘daarmee de kostbare brandstof en isolatiemateriaal wordt weggespoeld’.

Menselijke uitwerpselen gebruiken om te stoken en te isoleren is geen eeuwenoude traditie. Dierlijke uitwerpselen worden daarvoor wel gebruikt. Uit navraag in Nepal en uit wetenschappelijke reviews blijkt dat menselijke uitwerpselen daar niet voor gebruikt worden.

Menselijke uitwerpselen kunnen wel gecollecteerd worden voor bemesting of biogassystemen, maar dat is een heel ander verhaal (waaraan het Rode Kruis trouwens ook werkt). Het Rode Kruis geeft de dringende goede raad om nooit menselijke uitwerpselen te gebruiken voor koken, stoken en isoleren: contact met menselijke uitwerpselen betekent immers een gevaar voor de gezondheid!

Gegijzeld geld

Na de leugens over de acties van het Rode Kruis in Nepal, trekt de journaliste de geloofwaardigheid van onze organisatie in twijfel met een zware en volledig onjuiste beschuldiging: ‘… de dag van vandaag staan nog miljoenen Belgische euro’s geblokkeerd op rekeningen van het Internationale Rode Kruis waar ironisch genoeg gewacht wordt op een nieuwe grote ramp in het tsunamigebied om die middelen ook effectief te gaan besteden.’

Wij kunnen dat krachtig ontkennen: die miljoenen Belgische tsunami-euro’s zijn door het Rode Kruis tot de allerlaatste cent besteed en goed besteed. Ook dat is op heel eenvoudige wijze te verifiëren door informatie die al jaren op de website van Rode Kruis-Vlaanderen staat en op transparante wijze aantoont hoe de giften voor de tsunami zijn besteed tot de laatste euro.